N8N Data Transformatie: JSON, Arrays, Objecten & Expressions Meesterlijk Beheersen

Elke n8n workflow draait om data. Je haalt het op uit een API, bewerkt het, en stuurt het naar een andere service. Maar die data komt bijna nooit in het formaat dat je nodig hebt. Velden hebben verkeerde namen, arrays moeten gefilterd, objecten samengevoegd. Data transformatie is de vaardigheid die het verschil maakt tussen een fragiele workflow en een robuust automatiseringssysteem.

Hoe Data Stroomt in n8n

Voordat je data kunt transformeren, moet je begrijpen hoe n8n data structureert. Elk stuk data dat tussen nodes stroomt volgt een vast formaat.

Het Item-Model

Alle data in n8n is een array van items. Elk item is een object met twee mogelijke properties:

// Zo ziet n8n data er intern uit
[
  {
    "json": {
      "name": "Jan Jansen",
      "email": "jan@bedrijf.nl",
      "leeftijd": 34
    },
    "binary": {
      "foto": {
        "mimeType": "image/png",
        "data": "base64string...",
        "fileName": "profielfoto.png"
      }
    }
  },
  {
    "json": {
      "name": "Piet de Vries",
      "email": "piet@bedrijf.nl",
      "leeftijd": 28
    }
  }
]

In de Code node voegt n8n automatisch de json wrapper toe als je die weglaat (sinds versie 0.166.0). Maar in expressions werk je altijd direct met de json-inhoud via $json.

Expressions: De {{ }} Syntax

Expressions zijn de snelste manier om data te transformeren zonder een Code node te openen. Ze leven binnen dubbele accolades {{ }} en worden door n8n geëvalueerd op het moment van uitvoering.

Kernsyntax en Variabelen

// Toegang tot het huidige item
{{ $json.name }}                    // "Jan Jansen"
{{ $json.address.city }}            // Geneste property
{{ $json.tags[0] }}                 // Eerste element van array

// Toegang tot data van een specifieke node
{{ $node["HTTP Request"].json.data }}  // Output van een andere node
{{ $('HTTP Request').item.json.data }} // Alternatieve syntax (v1.x)

// Input helpers
{{ $input.first().json.id }}        // Eerste item van input
{{ $input.last().json.id }}         // Laatste item van input
{{ $input.all() }}                  // Alle input items (array)
{{ $input.item.json.name }}         // Huidig item

// Workflow metadata
{{ $workflow.id }}                  // Workflow ID
{{ $workflow.name }}                // Workflow naam
{{ $execution.id }}                 // Executie ID
{{ $now }}                          // Huidig tijdstip (Luxon DateTime)
{{ $today }}                        // Vandaag 00:00 (Luxon DateTime)
{{ $itemIndex }}                    // Index van huidig item (0-based)
{{ $env.MY_API_KEY }}               // Environment variabele

Array Functies: De Complete Referentie

n8n biedt een uitgebreide set ingebouwde array functies die je direct in expressions kunt gebruiken. Dit zijn geen standaard JavaScript methoden maar custom n8n functies, speciaal ontworpen voor data transformatie in workflows.

Naast deze custom functies werken ook de standaard JavaScript array methoden: .filter(), .find(), .sort(), .reduce(), .indexOf(), .slice(), .join() en .concat().

Array Functies in de Praktijk

// Voorbeeld 1: Alle e-mailadressen uit een lijst contacten halen
{{ $json.contacts.pluck('email') }}
// ["jan@test.nl", "piet@test.nl", "klaas@test.nl"]

// Voorbeeld 2: Duplicaten verwijderen en lege waarden opruimen
{{ $json.tags.unique().compact() }}
// ["marketing", "sales", "support"] (zonder dubbelen en nulls)

// Voorbeeld 3: Items in batches van 10 splitsen voor API rate limits
{{ $json.allRecords.chunk(10) }}
// [[record1..10], [record11..20], ...]

// Voorbeeld 4: Keys hernoemen van Nederlands naar Engels
{{ $json.klanten.renameKeys('naam', 'name', 'adres', 'address') }}
// [{name: "Jan", address: "Keizersgracht 1"}, ...]

// Voorbeeld 5: Totale omzet berekenen
{{ $json.orders.pluck('amount').sum() }}
// 15340.50

// Voorbeeld 6: Vind items die in lijst A zitten maar niet in lijst B
{{ $json.allProducts.pluck('sku').difference($json.activeProducts.pluck('sku')) }}
// ["SKU-003", "SKU-007"] — discontinued producten

Object Functies: De Complete Referentie

Net als voor arrays heeft n8n custom functies voor het werken met objecten. Handig voor het valideren, filteren en transformeren van key-value data.

Object Functies in de Praktijk

// Voorbeeld 1: Controleer of een verplicht veld aanwezig is
{{ $json.hasField('email') ? $json.email : 'geen email opgegeven' }}

// Voorbeeld 2: Voorkom errors bij lege objecten
{{ $json.response.isEmpty() ? 'Geen data ontvangen' : $json.response.naam }}

// Voorbeeld 3: Tel het aantal velden in een object
{{ Object.keys($json.formData).length }}
// 12

// Voorbeeld 4: Filter een object — houd alleen velden met "test" in de waarde
{{ $json.keepFieldsContaining('@gmail.com') }}
// {email: "jan@gmail.com", backup_email: "jan2@gmail.com"}

// Voorbeeld 5: Merge twee objecten
{{ Object.assign({}, $json, { verwerkt: true, timestamp: $now.toISO() }) }}
// Oorspronkelijk object + verwerkt + timestamp

String Functies voor Type Conversie

Data komt vaak als string binnen, ook als het eigenlijk een getal, boolean of datum is. n8n biedt conversie-functies die dit eenvoudig oplossen.

String Functies in de Praktijk

// Voorbeeld 1: Domein extraheren uit e-mail voor lead scoring
{{ $json.email.extractDomain() }}
// "microsoft.com" — enterprise lead!

// Voorbeeld 2: API geeft prijs als string, je hebt een getal nodig
{{ $json.price.toNumber() * 1.21 }}
// "49.99" → 49.99 → 60.49 (incl. BTW)

// Voorbeeld 3: Checkbox-waarde omzetten naar boolean
{{ $json.newsletter_optin.toBoolean() }}
// "yes" → true, "0" → false, "no" → false

// Voorbeeld 4: Datumstring omzetten voor vergelijking
{{ $json.deadline.toDateTime() < $now ? "Verlopen" : "Actief" }}

// Voorbeeld 5: Veldnamen normaliseren van camelCase naar snake_case
{{ $json.fieldName.toSnakeCase() }}
// "fieldName" → "field_name"

JMESPath: Complexe JSON Queries

Als standaard expressions niet genoeg zijn voor complexe geneste data, biedt n8n JMESPath — een querytaal speciaal ontworpen voor het doorzoeken en transformeren van JSON. Je gebruikt het via de $jmespath() functie.

Basissyntax

// Syntax: $jmespath(object, zoekexpressie)

// Stel je hebt deze data:
// {
//   "orders": [
//     {"id": 1, "status": "paid", "amount": 150},
//     {"id": 2, "status": "pending", "amount": 75},
//     {"id": 3, "status": "paid", "amount": 200}
//   ]
// }

// Filter: alleen betaalde orders
{{ $jmespath($json, "orders[?status=='paid']") }}
// [{id:1, amount:150}, {id:3, amount:200}]

// Projectie: alleen de bedragen
{{ $jmespath($json, "orders[].amount") }}
// [150, 75, 200]

// Filter + projectie: bedragen van betaalde orders
{{ $jmespath($json, "orders[?status=='paid'].amount") }}
// [150, 200]

// Gesorteerd
{{ $jmespath($json, "sort_by(orders, &amount)") }}
// Orders gesorteerd op bedrag

// Maximum waarde
{{ $jmespath($json, "max_by(orders, &amount).id") }}
// 3 — de order met het hoogste bedrag

Geavanceerde JMESPath Voorbeelden

// Multiselect — maak een nieuw object van geselecteerde velden
{{ $jmespath($json, "orders[].{orderId: id, totaal: amount}") }}
// [{orderId: 1, totaal: 150}, {orderId: 2, totaal: 75}, ...]

// Nested data doorzoeken
// Data: {company: {departments: [{name: "IT", employees: 12}, {name: "HR", employees: 5}]}}
{{ $jmespath($json, "company.departments[?employees > `10`].name") }}
// ["IT"]

// Pipe expressies — combineer stappen
{{ $jmespath($json, "orders[?status=='paid'] | [0]") }}
// Eerste betaalde order

// Contains filter
{{ $jmespath($json, "users[?contains(email, '@gmail.com')]") }}
// Alle users met Gmail adres

Code Node vs Expressions: Wanneer Gebruik Je Wat?

Dit is een van de meest gestelde vragen. Het korte antwoord: gebruik expressions voor eenvoudige transformaties, de Code node voor complexe logica. Maar laten we specifieker zijn.

Vuistregels

Lees voor een diepgaande vergelijking de complete Code Node gids.

AI Transform Node: Transformatie in Natuurlijke Taal

Sinds 2025 biedt n8n de AI Transform node — een node die code genereert op basis van een prompt in gewoon Engels (of Nederlands). Je beschrijft wat je wilt, en de AI schrijft de transformatiecode.

Hoe het werkt

Voorbeeld Prompts

// Prompt 1: Eenvoudige filtering
"Remove all items where the email field is empty or null"

// Prompt 2: Data herstructureren
"Combine firstName and lastName into a single fullName field,
 calculate the age from birthDate, and add a field isAdult (true if age >= 18)"

// Prompt 3: Aggregatie
"Group all items by the 'category' field and calculate
 the total amount and average amount for each group"

// Prompt 4: Format conversie
"Convert each item's date field from DD-MM-YYYY to ISO 8601 format
 and change all price fields from cents to euros (divide by 100)"

10+ Praktische Voorbeelden

1. E-commerce: Order Data Normaliseren

// In de Edit Fields node (JSON mode)
{
  "orderId": "{{ $json.id }}",
  "klant": "{{ $json.billing.first_name + ' ' + $json.billing.last_name }}",
  "email": "{{ $json.billing.email.toLowerCase() }}",
  "totaal": "{{ $json.total.toNumber() }}",
  "btw": "{{ ($json.total.toNumber() * 0.21).toFixed(2).toNumber() }}",
  "producten": "{{ $json.line_items.pluck('name') }}",
  "aantalProducten": "{{ $json.line_items.length }}",
  "datum": "{{ $json.date_created.toDateTime().toFormat('dd-MM-yyyy') }}"
}

2. CRM: Lead Scoring Berekenen

// Expression in Edit Fields node
"leadScore": "{{ 
  ($json.hasField('email') ? 20 : 0) +
  ($json.hasField('phone') ? 15 : 0) +
  ($json.email.extractDomain() === 'gmail.com' ? 5 : 15) +
  ($json.company.isNotEmpty() ? 25 : 0) +
  ($json.budget.toNumber() > 10000 ? 25 : 10)
}}"
// Score: 0-100 op basis van datakwaliteit

3. API Response: Geneste Data Plat Maken

// JMESPath voor complex geneste API responses
// Data: { results: [{ user: { profile: { name: "Jan" }, orders: [...] } }] }

// Haal alle namen op
{{ $jmespath($json, "results[].user.profile.name") }}
// ["Jan", "Piet", "Klaas"]

// Filter users met meer dan 5 orders
{{ $jmespath($json, "results[?length(user.orders) > `5`].user.profile.name") }}
// ["Jan"] — alleen actieve kopers

4. Data Cleaning: Lege en Ongeldige Waarden Opruimen

// Combinatie van meerdere functies
{
  "tags": "{{ $json.tags.compact().unique() }}",
  "email": "{{ $json.email ? $json.email.trim().toLowerCase() : '' }}",
  "telefoon": "{{ $json.phone ? $json.phone.replaceAll(' ', '').replaceAll('-', '') : '' }}",
  "naam": "{{ ($json.name || 'Onbekend').toTitleCase() }}",
  "actief": "{{ ($json.status || 'false').toBoolean() }}"
}

5. Batch Verwerking: Items Groeperen met chunk()

// Splits 1000 items in groepen van 50 voor API rate limits
{{ $json.allContacts.chunk(50) }}
// [[contact1..50], [contact51..100], ...]

// Combineer met Loop Over Items node om elke batch te verwerken
// Zie: /blog/n8n-loop-over-items-split-in-batches-complete-gids/

6. Deduplicatie: Unieke Records op Basis van een Veld

// Code Node — Run Once for All Items
const items = $input.all();
const seen = new Set();
const unique = [];

for (const item of items) {
  const key = item.json.email.toLowerCase();
  if (!seen.has(key)) {
    seen.add(key);
    unique.push(item);
  }
}

return unique;
// Verwijdert dubbele items op basis van e-mailadres

7. Data Mapping: Externe API naar Intern Formaat

// Van Shopify formaat naar je eigen database formaat
{
  "product_id": "{{ $json.id }}",
  "titel": "{{ $json.title }}",
  "prijs_cents": "{{ ($json.variants[0].price.toNumber() * 100).toFixed(0).toNumber() }}",
  "voorraad": "{{ $json.variants.pluck('inventory_quantity').sum() }}",
  "categorien": "{{ $json.tags ? $json.tags.split(', ').compact() : [] }}",
  "gepubliceerd": "{{ $json.status === 'active' }}",
  "afbeelding_url": "{{ $json.images.length > 0 ? $json.images[0].src : '' }}",
  "sku_lijst": "{{ $json.variants.pluck('sku').compact().unique() }}"
}

8. Conditionele Transformatie: Verschillende Logica per Type

// In combinatie met de IF/Switch node
// Zie: /blog/n8n-if-switch-nodes-conditional-logic-complete-gids/

// Expression die type-specifieke waarden berekent
"label": "{{ 
  $json.type === 'bedrijf' 
    ? $json.bedrijfsnaam 
    : $json.voornaam + ' ' + $json.achternaam
}}"

"korting_percentage": "{{
  $json.klant_type === 'groothandel' ? 25 :
  $json.klant_type === 'zakelijk' ? 15 :
  $json.klant_type === 'loyal' ? 10 : 0
}}"

9. Datum Transformatie met Luxon

// n8n gebruikt Luxon voor datums (beschikbaar via $now, .toDateTime())

// Huidige datum formatteren
{{ $now.toFormat('dd-MM-yyyy') }}           // 10-03-2026
{{ $now.toFormat('cccc d LLLL yyyy') }}     // dinsdag 10 maart 2026

// Datum berekeningen
{{ $now.plus({days: 7}).toISO() }}          // Over een week
{{ $now.minus({months: 1}).toISO() }}       // Een maand geleden
{{ $now.startOf('month').toISO() }}         // Eerste dag van de maand

// Verschil berekenen
{{ $now.diff($json.created_at.toDateTime(), 'days').days.toFixed(0) }}
// "45" — aantal dagen sinds aanmaak

// Deadline check
{{ $json.deadline.toDateTime() < $now ? "VERLOPEN" : "OK" }}

10. Data Samenvoegen uit Meerdere Bronnen

// Gebruik de Merge node + Edit Fields om data te combineren
// Zie: /blog/n8n-merge-node-data-combineren-complete-gids/

// Na een Merge node kun je velden samenvoegen:
{
  "klant_id": "{{ $json.customer_id }}",
  "naam": "{{ $json.name }}",
  "laatste_order_datum": "{{ $json.last_order_date }}",
  "totaal_besteed": "{{ $json.orders.pluck('amount').sum() }}",
  "gemiddeld_per_order": "{{ $json.orders.pluck('amount').average().toFixed(2).toNumber() }}",
  "duurste_order": "{{ $json.orders.pluck('amount').max() }}",
  "segment": "{{
    $json.orders.pluck('amount').sum() > 10000 ? 'VIP' :
    $json.orders.pluck('amount').sum() > 1000 ? 'Regulier' : 'Starter'
  }}"
}

11. Webhook Data Valideren en Transformeren

// Code Node voor complete validatie + transformatie
const item = $json;
const errors = [];

// Validatie
if (!item.email || !item.email.includes('@')) {
  errors.push('Ongeldig e-mailadres');
}
if (!item.name || item.name.trim().length < 2) {
  errors.push('Naam is verplicht (min. 2 karakters)');
}
if (item.amount && isNaN(Number(item.amount))) {
  errors.push('Bedrag moet een getal zijn');
}

if (errors.length > 0) {
  return {
    json: { valid: false, errors, originalData: item }
  };
}

// Transformatie (alleen als validatie slaagt)
return {
  json: {
    valid: true,
    email: item.email.trim().toLowerCase(),
    name: item.name.trim(),
    amount: Number(item.amount),
    domain: item.email.split('@')[1],
    received_at: new Date().toISOString()
  }
};

Veelgemaakte Fouten bij Data Transformatie

Na honderden workflows gebouwd te hebben, zijn dit de fouten die steeds terugkomen. Herken ze voordat ze je workflows breken.

// FOUT: crasht als address niet bestaat
{{ $json.address.city }}

// GOED: optional chaining
{{ $json.address?.city || 'Onbekend' }}

// GOED: hasField check
{{ $json.hasField('address') ? $json.address.city : 'Onbekend' }}

// FOUT: "10" + "20" = "1020" (string concatenatie)
{{ $json.price + $json.tax }}

// GOED: expliciet converteren
{{ $json.price.toNumber() + $json.tax.toNumber() }}

// FOUT: crasht als tags een string is i.p.v. array
{{ $json.tags.unique() }}

// GOED: controleer eerst het type
{{ Array.isArray($json.tags) ? $json.tags.unique() : [$json.tags] }}

// FOUT: expressions kunnen geen multi-line code bevatten
{{ 
  const x = $json.price;
  return x * 1.21;
}}

// GOED: gebruik een ternary of verplaats naar Code node
{{ $json.price * 1.21 }}

// FOUT: JMESPath spec volgorde (werkt niet in n8n)
{{ $jmespath("users[].name", $json) }}

// GOED: n8n volgorde — object eerst, query tweede
{{ $jmespath($json, "users[].name") }}

// FOUT: return geen array van items
return { name: "Jan" };

// GOED: wrap in array met json key
return [{ json: { name: "Jan" } }];

// OOK GOED (n8n voegt json wrapper automatisch toe sinds v0.166.0):
return [{ name: "Jan" }];

Cheat Sheet: Snelle Referentie

Samenvatting: Je Data Transformatie Toolbox

Data transformatie in n8n is een gelaagd systeem. Kies de juiste tool voor de juiste klus:

Begin altijd bij de eenvoudigste laag die je probleem oplost. Open geen Code node als een expression volstaat. Gebruik geen JMESPath als .pluck() het werk doet. En test je transformaties altijd eerst met een klein aantal items voordat je ze loslaat op je volledige dataset.

Gerelateerde Artikelen

• n8n Set/Edit Fields Node: Complete Gids voor Data Transformatie
• n8n Merge Node: Data Streams Combineren als een Pro
• n8n Code Node: JavaScript & Python Custom Logic
• n8n IF/Switch Nodes: Conditional Logic
• n8n Loop Over Items & Split In Batches
• n8n voor Beginners: Complete Tutorial